menu

Hypnografica Blog#2: Heerlen, Stad zonder Dromen

March 2, 2018 | Posted By: | Uncategorized |

Provocatief, ik weet het. Maar het is een reële vraag: wat gebeurt er als een stad of persoon ophoudt te dromen? De dood van het ego (de identiteit die de stad rond zichzelf geconstrueerd had) betekent teruggeworpen worden naar nul, en dan zijn er twee dingen mogelijk: krachtig herrijzen of blijven steken in nostalgie. 

We spreken over dromen in positieve en negatieve connotatie: aan de ene kant kan het een visie zijn, een beeld van wat in de nabije toekomst mogelijk is (‘I have a dream’), maar het kan ook nostalgie betekenen, weemoed naar tijden die niet terug zullen keren. Keer op keer de ‘mooie’ momenten herkauwen en in het proces ook nog wat oppoetsen om ze mooier te maken. Rumineren noemen ze dat, in je hoofd zitten en je zintuigen vergeten.

Jung noemt het ook wel de dood van het ego: het moment waarop het individu (ik pas het even toe op onze stad) na een periode van opleving en voorspoed keihard wordt teruggeworpen op zichzelf. Het ego sterft (dramatisch), en het kale ‘ik’ blijft over. De meest fundamentele vorm: ik ben een stad, een ding, een verzameling inwoners. Zelfs de gedeelde historie speelt dan geen fundamentele rol meer, want ze is (op dat moment) geen voedingsbodem voor de toekomst.  

Op zo’n moment kunnen twee dingen gebeuren: je kunt blijven steken in nostalgie en krampachtig vast proberen grijpen aan wat is geweest in de hoop dit terug te halen (tip van Jung: no bueno), of je kunt herrijzen als een fenix uit de as: leren van de fouten uit het verleden en daardoor een hele nieuwe kracht in jezelf ontketenen. Het is dat moment waarop dromen ook weer mogelijk wordt: niet het nostalgische dromen, maar het dromen van doelen, van mogelijkheden, en van je lot in eigen hand nemen. 

Al sinds mijn jonge jaren (en ik ben er ‘pas’ dertig) heb ik onze stad zien veranderen. Ik heb ook mijn verhouding tot de stad zien veranderen. Ja, gaandeweg ben ik betrokken geraakt. Maar wil dat zeggen dat ik ook droom voor onze stad? Ik weet het niet. Met momenten zie ik ons krampachtig nostalgisch teruggrijpen, andere momenten zie je wat mogelijk is met de juiste pioniersmentaliteit. (lees De Antistad van Maurice bijvoorbeeld). Wil dat zeggen dat we al een concrete droom hebben van wat onze stad zou kunnen zijn? Mwah. Maar flitsen zijn er wel. En dat is goed. Heel goed. 

Het is natuurlijk tekenend dat een gebouw genaamd het ‘Maankwartier’ en een mural van een herrijzende Fenix de droom in onze stad terugbrengen. En ik zal niet liegen: ik ben een grote voorstander. Want pragmatisch problemen oplossen is niet dromen, het is niet grijpen boven je huidige niveau, trachten vooruit te komen. En dat is denk ik ook wat onze stad zo lang geplaagd heeft: de in-het-moment dealen met een beslissing, en uit een defensieve houding komen tot de minst risicovolle oplossing. Dat is situationeel management, niet visie.

Als je als kunstenaar zo aan het werk zou gaan, kwam er niets van terecht. Het zou een visieloos, oninspirerend plaatje worden. En daarom is experiment nodig, momenten van visie en ingeving die niet komen vanuit nostalgie of kil management, maar vanuit een positief beeld van wat Heerlen zou kunnen worden. Die kracht kunnen we alleen vinden door te accepteren wat we zijn, te leren van een paar cruciale fouten en weer te beginnen bouwen. 

En met het opbouwen van die interne zekerheid, droom je eerst al eens van de volgende dag en dan steeds verder… 

Hypnografica opent 17 maart in Galerij Post te kerkrade. Het is een totaalervaring van dromen en experimenten met slaap door kunstenaars Carole Meijers, Eddy Thonon en Lars Ickenroth. 

/