menu

Uncategorized

  • Hypnografica Blog #4: Nachtbrakers en Creatievelingen

    March 10, 2018 | Posted By: | Uncategorized |

    Wil je vrij associëren? Creatief denken door grenzen te laten vervagen? Sommige kunstenaars en uitvinders propageren slaaptekort als een gereedschap om deze staat te bereiken. De voorbeelden zijn talrijk: ‘Yesterday’ van The Beatles dat in een droom ontstond, Dalí die zichzelf wakker liet maken in de lucide staat, maar ook iemand als Churchill die bekend stond om zijn beslissingen onder stress en invloed van chronisch slaaptekort. Het lijkt een romantisch ideaal: de nachtbraker die doorwerkt en met geweldige nieuwe inzichten komt.

    Maar ik ben hier om je te weerhouden van deze tactiek. Slaaptekort en lange uren werk zijn een ‘badge of honor’ geworden in onze maatschappij. Maar na veelvuldig experimenteren met het creatieve proces en slaap, kan ik concluderen dat het je kansen op nieuwe inzichten en oplossingen alleen maar verkleint. Ook remt het je innerlijke kracht en rust om gerichte beslissingen te nemen en hierbij te blijven. De creatieve nachtbraker is een illusie.

    Voor ‘Hypnografica’ deden we twee experimenten met slaaptekort en vrije associatie. Je kent het wel: het gevoel dat je de derde dag op een festival bent, je hebt nauwelijks 3 uurtjes geslapen en loopt als een zombie rond. Alles komt keihard binnen, maar je kunt het niet verwerken. Je zintuigen lijken geen onderscheid meer te kunnen maken tussen wat essentieel en onbelangrijk is.Twee ruimtes zijn ingericht met installaties die precies hier over gaan, zodat u het ook zelf kunt ervaren.

    Zelf experimenteer ik al geruime tijd met slaaptekort tijdens het eenvoudige tekenproces. Als zelfverklaarde nachtbraker en man van de onregelmatige uren vond ik het altijd spannend om ‘s avonds door te halen, liefst tot in de vroege uurtjes knallen om een deadline te halen. Maar teken je bijvoorbeeld een portret met slaaptekort, dan is het niet alleen een kwestie van wilskracht en focus. Nee: je hebt moeite hoofd- van bijzaken te onderscheiden, individuele stappen te zetten en deze in te passen in een groot geheel. Detail en totaal lijken op zo’n moment voor je hersenen even belangrijk, en je ‘voelt’ de persoon ook niet. De emotie verdwijnt omdat je jezelf beschermt tegen alle input. Het is een worsteling, die niet leidt tot waanzinnige nieuwe inzichten, maar tot stress en ontevredenheid. Resultaat: je hebt geen idee wanneer het portret ècht af is, wat je brein alleen maar meer opwinding geeft.

    Een eenvoudige taak als potlood (of penseel) van punt A naar punt B te laten bewegen (de kern van tekenen en ‘saccades’ die ons besluitproces vormen) lijkt een berg. Oorzaak hiervan is mede de Amygdala, het gedeelte van de hersenen dat onze stress-reactie (in de volksmond: ‘fight or flight’) beheerst. Ze koppelt informatie van de zintuigen aan emotionele reacties. Maar tijdens slaaptekort raken deze twee stukjes van de hersenen overwerkt. Emotionele waardering van situaties is dan niet of nauwelijks meer mogelijk, en besluiten nemen ten aanzien van bijvoorbeeld creatief werk (met in het achterhoofd besluiten uit het verleden) is nagenoeg onmogelijk. Alles gebeurt in het moment, onder druk, als een soort knee-jerk reactie.

    Tot zover de biologieles. Voor ‘Hypnografica’ onderzocht ik niet alleen de beelden uit mijn dromen, maar ging ik ook op zoek naar wetenschappelijke input. Want wellicht kan ik het proces van de creatieveling beter begrijpen als de invloed van slaap op het besluitvormingsproces duidelijk is. Ik bemerk zelf een groot verschil tussen de werken die ontstaan uit een heldere focus en rust, en de werken die ontstaan in een situatie van slaaptekort en deadlines. Als jarenlange nachtbraker, kunstenaar en muzikant (late nachten met bands) weet ik als geen ander wat het effect is van die staat. En helemaal nasty is het als je je dan ook realiseert dat je brein in zo’n situatie tevens niet meer de capaciteit heeft om slaap de prioriteit te geven… een vicieuze cirkel is geboren.

    Dus mijn (cllichématige) tip: als je ambities hebt en interessant werk wilt leveren. Zorg dan dat je dit vanuit een gefocuste, uitgeruste staat doet. En niet vanuit vele slapeloze nachten. En mocht het overdag echt even te veel worden, doe dan gewoon een dutje

    ‘Hypnografica’ opent zaterdag 17 maart in Galerij POST te Kerkrade (nabij Continuum en Cube). De expositie is een combinatie van het werk van jonge kunstenaars Carole Meijers, Eddy Thonon en Lars Ickenroth die alle drie een fascinatie voor slaap en het onderbewuste hebben.

    Meld je aan voor de opening van Hypnografica.

    Volg het dagelijkse Droomdagboek op Instagram.

    + Read more…

    Hypnografica Blog #3: Blind Dromen

    March 7, 2018 | Posted By: | Uncategorized |

    Dromen blinde mensen ook? Het lijkt een banale vraag. Maar als je er goed over nadenkt: ons ‘beeld’ van dromen is precies dat, een visuele waarneming, vaak ondersteund door geluid. Het is dan ook interessant om je af te vragen in hoeverre onze zintuigen onze manier van dromen bepalen. In de aanloop naar onze expositie stelde ik me precies die vraag.

    Het afgelopen jaar mocht ik Roger Schepers (beter bekend als ‘de dj van RTV Parkstad’) interviewen. Het interview, dat overigens meer een open gesprek werd, kwam voort uit een moment op de radio waar hij met mij over mijn werk sprak. Roger’s visuele beperking maakt dat hij de wereld op een andere manier ervaart. Althans, met die aanname ging ik ons gesprek in. We spraken over kunst, maar ook over dromen en over hoe je mensen en je omgeving waar kunt nemen. Uit Douwe Draaisma’s boek ‘De Dromenwever’ ontdekte ik dat er een soort leeftijdsgrens is bij blindheid of visuele beperkingen: mensen die vóór hun zevende levensjaar blind zijn dromen daarna overwegend zonder beelden. Maar daarna heeft het blijkbaar een blijvend effect op de manier waarop je ervaringen en je omgeving beleefd en herinnerd.

    Wat mij bijzonder interesseerde was de manier waarop Roger omschreef mensen waar te nemen. Hij sprak over een soort ‘gevoel’. Een combinatie van zintuigen: geur, tast, geluid en meer, die samen een persoon of object omgeven en waarneembaar maken. In feite is dat ook wat je probeert te schilderen: het gevoel, de ervaring die bepaalde personen of momenten voortbrengen. Geen exacte plaatjes. Ik had er zelf nog nooit zo over nagedacht, aangezien schilderen toch vooral een visuele bezigheid is. De traditionele droomduiding (Jung, Freud, etc.) gaat ook heel erg uit van beelden. Maar het onderzoek naar dromen toont aan dat er veel meer is. Sterker nog, er zijn langlopende onderzoeken die trachten te inventariseren hoe veel, hoe vaak en waarover mensen dromen. De geuren, kleuren en geluiden die we dromen vormen patronen. Ze lijken zelfs cultureel bepaald en verbinden zich aan specifieke bevolkingsgroepen, gebieden en zelfs geslacht.

    Maar hoe beschrijf je een schilderij aan iemand die blind of slechtziend is? Je komt tot de ontdekking dat de visuele taal vaak erg gaat over het creëren van een gevoel. Kijk bijvoorbeeld naar de geweldige Doig in het Bonnefantenmuseum. Als ik deze feitelijk zou beschrijven zien we een kind/figuur in een boom, tussen de takken. Eventueel kun je nog het kleurenspectrum aangeven, de stemming. Maar dat brengt de visuele taal nog niet tot leven voor iemand die het niet kan waarnemen. De ervaring is eenvoudigweg heel anders, en het maakt schilder- en tekenkunst an sich ineens heel eenvoudig. Een eye-opener als je vooral tot de complexiteit van dit medium aangetrokken bent, tot die ‘extra laag’.

    In Hypnografica is er onder andere plek voor een tweetal kamers met totaalervaringen. Veel details zal ik nog niet delen. Maar het gaat om de beleving tussen slapen en waken in en de beleving van een universum dat overdag onzichtbaar is, maar zich ’s nachts openbaart.

    Nieuwsgierig? Zeker even komen kijken! Zaterdag 17 maart openen we de deuren bij Galerij POST Kerkade. ‘Hypnografica’: een expositie over dromen, slaap en het onderbewuste. Kunstenaars Carole Meijers, Eddy Thonon en Lars Ickenroth creëerden het werk speciaal voor deze expositie, geïnspireerd door een gedeelde fascinatie voor slaap.

    Bezoek het Hypnografica evenement: https://www.facebook.com/events/2068932666651523/
    Lees het blog terug op mijn pagina: http://www.larsickenroth.com/#/?p=762
    Volg mijn dagelijkse droomtekeningen: http://www.instagram.com/larsickenroth

    + Read more…

    Hypnografica Blog#2: Heerlen, Stad zonder Dromen

    March 2, 2018 | Posted By: | Uncategorized |

    Provocatief, ik weet het. Maar het is een reële vraag: wat gebeurt er als een stad of persoon ophoudt te dromen? De dood van het ego (de identiteit die de stad rond zichzelf geconstrueerd had) betekent teruggeworpen worden naar nul, en dan zijn er twee dingen mogelijk: krachtig herrijzen of blijven steken in nostalgie. 

    We spreken over dromen in positieve en negatieve connotatie: aan de ene kant kan het een visie zijn, een beeld van wat in de nabije toekomst mogelijk is (‘I have a dream’), maar het kan ook nostalgie betekenen, weemoed naar tijden die niet terug zullen keren. Keer op keer de ‘mooie’ momenten herkauwen en in het proces ook nog wat oppoetsen om ze mooier te maken. Rumineren noemen ze dat, in je hoofd zitten en je zintuigen vergeten.

    Jung noemt het ook wel de dood van het ego: het moment waarop het individu (ik pas het even toe op onze stad) na een periode van opleving en voorspoed keihard wordt teruggeworpen op zichzelf. Het ego sterft (dramatisch), en het kale ‘ik’ blijft over. De meest fundamentele vorm: ik ben een stad, een ding, een verzameling inwoners. Zelfs de gedeelde historie speelt dan geen fundamentele rol meer, want ze is (op dat moment) geen voedingsbodem voor de toekomst.  

    Op zo’n moment kunnen twee dingen gebeuren: je kunt blijven steken in nostalgie en krampachtig vast proberen grijpen aan wat is geweest in de hoop dit terug te halen (tip van Jung: no bueno), of je kunt herrijzen als een fenix uit de as: leren van de fouten uit het verleden en daardoor een hele nieuwe kracht in jezelf ontketenen. Het is dat moment waarop dromen ook weer mogelijk wordt: niet het nostalgische dromen, maar het dromen van doelen, van mogelijkheden, en van je lot in eigen hand nemen. 

    Al sinds mijn jonge jaren (en ik ben er ‘pas’ dertig) heb ik onze stad zien veranderen. Ik heb ook mijn verhouding tot de stad zien veranderen. Ja, gaandeweg ben ik betrokken geraakt. Maar wil dat zeggen dat ik ook droom voor onze stad? Ik weet het niet. Met momenten zie ik ons krampachtig nostalgisch teruggrijpen, andere momenten zie je wat mogelijk is met de juiste pioniersmentaliteit. (lees De Antistad van Maurice bijvoorbeeld). Wil dat zeggen dat we al een concrete droom hebben van wat onze stad zou kunnen zijn? Mwah. Maar flitsen zijn er wel. En dat is goed. Heel goed. 

    Het is natuurlijk tekenend dat een gebouw genaamd het ‘Maankwartier’ en een mural van een herrijzende Fenix de droom in onze stad terugbrengen. En ik zal niet liegen: ik ben een grote voorstander. Want pragmatisch problemen oplossen is niet dromen, het is niet grijpen boven je huidige niveau, trachten vooruit te komen. En dat is denk ik ook wat onze stad zo lang geplaagd heeft: de in-het-moment dealen met een beslissing, en uit een defensieve houding komen tot de minst risicovolle oplossing. Dat is situationeel management, niet visie.

    Als je als kunstenaar zo aan het werk zou gaan, kwam er niets van terecht. Het zou een visieloos, oninspirerend plaatje worden. En daarom is experiment nodig, momenten van visie en ingeving die niet komen vanuit nostalgie of kil management, maar vanuit een positief beeld van wat Heerlen zou kunnen worden. Die kracht kunnen we alleen vinden door te accepteren wat we zijn, te leren van een paar cruciale fouten en weer te beginnen bouwen. 

    En met het opbouwen van die interne zekerheid, droom je eerst al eens van de volgende dag en dan steeds verder… 

    Hypnografica opent 17 maart in Galerij Post te kerkrade. Het is een totaalervaring van dromen en experimenten met slaap door kunstenaars Carole Meijers, Eddy Thonon en Lars Ickenroth. 

    + Read more…
/